Xenna - Profilaktyka zaparć - Błonnik w diecie a zaparcia

Błonnik i jego rola

Błonnikiem (włóknikiem) pokarmowym (ang. fiber lub dietary fiber) nazywamy zespół substancji tworzących ściany komórkoweroślin. Nie są one trawione i wchłaniane w przewodzie pokarmowym człowieka. Jest to mieszanina substancji o charakterze polisacharydowym (celuloza, hemicelulozy, pektyny, gumy, śluzy) i niepolisacharydowym (ligniny). Podstawowy podział błonnika obejmuje następujące frakcje:

Nazwa frakcji	Rozpuszczalna / nierozpuszczalna w wodzie	Główne źródła	Rola w żywieniu
Celuloza	Nierozpuszczalna	Warzywa, owoce, ziarna zbóż	Usuwa zaparcia, stabilizuje poziom glukozy we krwi, ułatwia kontrolę masy ciała, zmniejsza ryzyko powstawania nowotworów okrężnicy, wiąże wodę, co zwiększa ilość usuwanych resztek pokarmowych, pomaga w wypłukiwaniu toksyn i produktów przemiany materii w przewodzie pokarmowym
Hemicelulozy	Częściowo rozpuszczalne	Ziarna zbóż, otręby	Usuwają zaparcia, ułatwiają kontrolę masy ciała, zmniejszają ryzyko powstawania nowotworów okrężnicy
Ligniny	Nierozpuszczalne	Ziarna zbóż, "zdrewniałe" warzywa	Mają wpływ na krążenie kwasów żółciowych i ułatwiają obniżenie cholesterolu, usuwają zaparcia, zmniejszają ryzyko powstawania kamieni żółciowych i nowotworów końcowych części układu pokarmowego
Pektyny	Rozpuszczalne	Owoce	Ułatwiają obniżenie stężenia cholesterolu we krwi, regulują gospodarkę kwasów żółciowych, chronią przed nowotworami i powstawaniem kamieni żółciowych
Gumy i śluzy	Rozpuszczalne	Dodatki do żywności	Ułatwiają obnizenie stężenia cholesterolu i glukozy we krwi, powodują powstawanie uczucia sytości

Na podstawie: http://blonnik%20pokarmowy.fm.interia.pl/

Podstawowe właściwości błonnika:

Pomaga w zaparciach, biegunce i bólach towarzyszących hemoroidom
Pomaga w walce z otyłością
Obniża stężenie cholesterolu i trójglicerydów
Stabilizuje stężenie glukozy we krwi
Umożliwia sprawne usuwanie szkodliwych metabolitów i toksyn z organizmu

Zatem jeśli spożywasz głównie białe pieczywo, mięso i nabiał możesz obserwować u siebie niekorzystne tendencje w funkcjonowaniu przewodu pokarmowego. Dodatkowym problemem może być niewystarczająca podaż wody dla organizmu, który szukając wszędzie jej rezerw odzyskuje ją także z resztek zalegających w jelicie. W starszej grupie wiekowej pacjentów do pogorszenia funkcji przewodu pokarmowego przyczynia się też osłabienie siły mięśni i to zarówno szkieletowych jak i mięśni gładkich zaopatrujących cewę jelita.

Powszechnie już znana jest potrzeba interwencji żywieniowej w przypadkach zaburzeń rytmu wypróżnień objawiających się zaparciami, choć codzienna praktyka dowodzi, że nie wszyscy pacjenci ją doceniają. Powtórzmy zatem: warto rozszerzać dietę o produkty bogate w błonnik pokarmowy oraz spożywać potrawy, które mogą być źródłem bakterii probiotycznych. Właśnie bakterie mogą stanowić nawet 1/3 suchej masy stolca.

Produkty bogatoresztokwe to np.

Chleb razowy
Chleb Graham'a
surowe warzywa i owoce,
owoce suszone (np. śliwki, morele)
kasze: gryczana, jęczmienna, owsiana

Źródłem bakterii probiotycznych mogą być:

Warzywa i owoce kiszone
Podukty z kwaśnego mleka: zsiadłe mleko, kefir, jogurty

Źródłem bakterii prebiotycznych mogą być:

Produkty zawierające błonnik rozpuszczalny (np. maliny, jeżyny, truskawki)

Czynność jelit spowalniają

produkty zawierające taninę:

borówka suszona,
mocna czarna herbata,
kakao,
wina czerwone,

białe pieczywo (chleb tostowy, bułki kajzerki, bułki paryskie)
produkty o konsystencji lepkiej
kasze przetarte, szczególnie manna
ryż
budynie
niektóre owoce (np. banany)

Podczas stosowania diety o zwiększonej zawartości błonnika rozpuszczalnego w jelitach może powstawać więcej gazów, ponieważ jest on substratem do fermentacji bakteryjnej. Po kilku tygodniach zazwyczaj jest to nieco mniej odczuwalne.

Co ciekawe śliwki, także suszone zawierają kwasy organiczne sprzyjające opróżnianiu jelit. Dlatego mimo niezbyt dużej zawartości błonnika w zaparciach są polecane w dowolnej postaci włączając w to kompoty, wyciągi oraz przeciery.

Niezwykle ważne jest, aby obok produktów bogato resztkowych organizmowi dostarczać wystarczającej ilości płynów. Jeśli nie ma istotnych przeciwwskazań (choroby serca, wątroby lub nerek przebiegające z obrzękami) pacjent powinien wypijać ok. 2 l płynów na dobę, co zapobiega tworzeniu się bardzo suchego i zbitego stolca.

Należy również dbać o stały rytm życia, przez co rozumiemy w miarę możliwości stałą porę wypróżnień. Podobnie jak w wielu innych schorzeniach cywilizacyjnych ruch i wysiłek fizyczny są nieodłącznym elementem zaleceń lekarskich w profilaktyce i leczeniu zaparć, natomiast leki przeczyszczające mogą być stosowane doraźnie.